Chính sách hỗ rợ này không chỉ giúp người dân giảm phần kinh phí phải tự đóng, chính sách này còn được kỳ vọng tạo thêm động lực để thành phố mở rộng diện bao phủ BHXH trong những tháng cuối năm 2026 và những năm tiếp theo.

BHXH thành phố Đà Nẵng tổ chức Hội nghị giao ban công tác tháng 8, đề ra phương hướng nhiệm vụ cho các tháng cuối năm 2026

Khoảng trống bao phủ BHXH vẫn còn khá lớn

Hiện toàn thành phố có 601.482 người tham gia BHXH, tăng 14.952 người so với cuối năm 2025. Trong đó, số người tham gia BHXH bắt buộc là 526.578 người, tăng 12.090 người và BHXH tự nguyện là 74.904 người, tăng 2.862 người.

Những con số trên cho thấy diện bao phủ BHXH của thành phố tiếp tục được mở rộng. Tuy nhiên, xét trên tương quan với lực lượng lao động trong độ tuổi, tỷ lệ tham gia BHXH hiện mới đạt 41,81%, trong khi mục tiêu theo Nghị quyết số 04-NQ/TU của Thành ủy Đà Nẵng là 42,37%. Do đó cần phát triển thêm hơn 8.000 người tham gia BHXH mới có thể đạt tỷ lệ bao phủ theo mục tiêu Nghị quyết đề ra.

Điều này cho thấy nhiệm vụ mở rộng diện bao phủ trong thời gian tới không chỉ là duy trì những người đang tham gia mà còn phải vận động được một bộ phận đáng kể người lao động hiện vẫn đứng ngoài lưới an sinh.

Đáng chú ý, trong cơ cấu hơn 601 nghìn người đang tham gia BHXH, nhóm BHXH tự nguyện hiện chiếm khoảng 12,5%. Đây chính là khu vực còn nhiều tiềm năng phát triển, bởi đối tượng của BHXH tự nguyện chủ yếu là những người không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm lao động tự do, người kinh doanh nhỏ lẻ, lao động làm việc không theo hợp đồng hoặc những người có nguồn thu nhập không ổn định.

Giảm chi phí tham gia – tác động trực tiếp đến quyết định của người dân

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 84/2026/NQ-HĐND do Hội đồng nhân dân thành phố ban hành ngày 31/7/2026 có ý nghĩa đặc biệt đối với công tác phát triển BHXH tự nguyện. Theo chính sách mới, từ ngày 10/8/2026 đến hết ngày 31/12/2030, ngân sách thành phố hỗ trợ thêm tiền đóng BHXH tự nguyện theo mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn.

Cụ thể, thành phố hỗ trợ thêm 30% mức đóng đối với người thuộc hộ nghèo; 25% mức đóng đối với người thuộc hộ cận nghèo, người đang sinh sống tại xã đảo, đặc khu và người dân tộc thiểu số có đăng ký thường trú trên địa bàn thành phố; 15% mức đóng đối với các nhóm người tham gia BHXH tự nguyện khác có đăng ký thường trú tại Đà Nẵng. Nếu một người đồng thời thuộc nhiều nhóm được hỗ trợ thì được hưởng mức cao nhất.

Điểm đáng chú ý của chính sách ở chỗ khoản hỗ trợ của thành phố được bổ sung thêm bên cạnh chính sách hỗ trợ của Trung ương. Nhờ đó, phần tiền người tham gia phải tự cân đối từ thu nhập hằng tháng được giảm xuống.

Đối với người có thu nhập ổn định, mức giảm này có thể là một khoản tiết kiệm. Nhưng đối với lao động tự do, người buôn bán nhỏ, người làm nghề thời vụ hoặc những hộ gia đình có thu nhập thấp, đây có thể là yếu tố đủ lớn để thay đổi quyết định và duy trì liên tục.

Đây cũng chính là một trong những khó khăn lớn nhất của phát triển BHXH tự nguyện lâu nay: người dân có thể nhận thức được ý nghĩa của lương hưu, thẻ BHYT khi về già nhưng khả năng dành ra một khoản tiền đều đặn mỗi tháng cho mục tiêu dài hạn vẫn là rào cản đối với nhiều gia đình.

Từ hỗ trợ mức đóng đến mở rộng diện bao phủ

Nếu nhìn từ mục tiêu bao phủ BHXH của thành phố, chính sách hỗ trợ lần này có thể tạo tác động theo nhiều chiều.

Trước hết, chính sách giúp mở rộng khả năng tiếp cận BHXH tự nguyện đối với những nhóm có thu nhập thấp hoặc thiếu ổn định – nhóm vốn khó tham gia nhất nhưng lại rất cần một cơ chế bảo đảm thu nhập khi hết tuổi lao động.

Thứ hai, hỗ trợ tài chính không chỉ có ý nghĩa đối với người tham gia mới mà còn góp phần tăng khả năng duy trì quá trình đóng của những người đã tham gia. Đối với BHXH tự nguyện, duy trì liên tục trong thời gian dài có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để người lao động tích lũy đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Thứ ba, chính sách tạo thêm điều kiện để cơ quan BHXH, chính quyền cơ sở và các tổ chức dịch vụ thu tiếp cận, vận động những nhóm lao động còn nằm ngoài hệ thống. Khi quyền lợi lâu dài được giải thích đồng thời với một mức hỗ trợ cụ thể, trực tiếp từ ngân sách thành phố, việc tuyên truyền sẽ có thêm cơ sở thuyết phục để chuyển từ nhận thức sang hành động tham gia.

Với 74.904 người đang tham gia BHXH tự nguyện, dư địa phát triển tại một đô thị có cơ cấu lao động đa dạng như Đà Nẵng vẫn còn rất lớn. Nếu chính sách được truyền thông đúng đối tượng, tổ chức thực hiện thuận tiện và gắn với việc rà soát từng nhóm dân cư có tiềm năng, BHXH tự nguyện có thể trở thành một trong những khu vực đóng góp quan trọng vào mức tăng số người tham gia BHXH của thành phố trong giai đoạn tới.

Viên chức cơ quan BHXH tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện

Chính sách cần đi cùng giải pháp phát triển người tham gia

Việc thành phố cân đối, bố trí ngân sách để hỗ trợ mức đóng là điều kiện rất quan trọng, nhưng để chuyển chính sách thành số người tham gia thực tế, cần đồng thời triển khai các giải pháp phát triển đối tượng một cách cụ thể.

Thay vì tuyên truyền chung cho toàn bộ người dân, có thể tập trung nhận diện từng nhóm có khả năng tham gia như tiểu thương, hộ kinh doanh, người lao động tự do, người vừa dừng tham gia BHXH bắt buộc, lao động làm việc tại các cơ sở sản xuất nhỏ chưa thuộc diện bắt buộc, người trung niên chưa có quá trình tham gia BHXH hoặc đang có thời gian đóng còn thiếu.

Việc phân tích dữ liệu theo địa bàn cũng có thể giúp xác định xã, phường nào có tỷ lệ tham gia thấp, nhóm dân cư nào còn nhiều dư địa để xây dựng phương án vận động phù hợp. Khi đó, chính sách hỗ trợ của thành phố sẽ không chỉ là một khoản hỗ trợ tài chính, mà trở thành một công cụ trực tiếp phục vụ mục tiêu mở rộng diện bao phủ BHXH.

Từ nay đến cuối năm 2026, để thu hẹp khoảng cách giữa mức 41,81% hiện nay với mục tiêu 42,37%, đồng thời hoàn thành số người còn phải phát triển theo kế hoạch, thành phố cần một mức tăng đủ mạnh về số người tham gia mới. Chính sách hỗ trợ thêm mức đóng BHXH tự nguyện được triển khai đúng thời điểm có thể tạo thêm “lực đẩy” cho nhiệm vụ này.

Xa hơn những con số của kế hoạch, giá trị lớn nhất của chính sách là đưa thêm người lao động vào hệ thống an sinh xã hội ngay từ khi còn trong độ tuổi lao động. Mỗi người tham gia và duy trì BHXH hôm nay đồng nghĩa với thêm một người có cơ hội được hưởng lương hưu, được cấp thẻ BHYT miễn phí suốt đời và có nguồn thu nhập ổn định hơn khi về già.

Vì vậy, khoản ngân sách thành phố dành để hỗ trợ BHXH tự nguyện không đơn thuần là hỗ trợ cho một khoản đóng trước mắt, mà là đầu tư cho sự an toàn về thu nhập của người dân trong tương lai và cho mục tiêu mở rộng an sinh xã hội bền vững trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Khánh Chi